Βιβλιοπαρουσίαση: The Ecology of Commerce (Paul Hawken)

Ξεφύλλιζα πάλι πρόσφατα το βιβλίο του Paul Hawken The Ecology of Commerce (HarperBusiness, 1993), το οποίο είχα διαβάσει την προηγούμενη δεκαετία, όταν και είχε περιληφθεί στα πλέον ευπώλητα στις ΗΠΑ.

Ίσως καθότι περιβαλλοντολόγος, δεν είχα εντυπωσιαστεί ιδιαίτερα από το περιεχόμενό του. Ο συγγραφέας - επιτυχημένος επιχειρηματίας με κοινωνικές ανησυχίες που κάποια στιγμή είδε το οικολογικό φως και αποφάσισε να το μοιραστεί με τους γύρω του - οραματίζεται μια «οικονομία αποκατάστασης» (“restorative economy”), ένα σύστημα δηλαδή στο οποίο κάθε οικονομική δράση θα έχει εκ φύσεως χαρακτήρα «βιώσιμο» και «αποκαταστατικό». Ένα οικονομικό σύστημα δηλαδή που θα είναι στη βάση του καπιταλιστικό –σύμφωνο με την ανθρώπινη φύση και ικανό να καλύψει ανθρώπινες ανάγκες- αλλά στο οποίο η κάθε οικονομική ή εμπορική πράξη δεν θα ζημιώνει το φυσικό περιβάλλον και οι συνέπειές της σ’ αυτό δεν θα χρειάζεται να αντισταθμισθούν ή να διορθωθούν.

Μεγάλο μέρος του (6 από τα 12 κεφάλαια) αναλώνεται σε μια αέναη περιγραφή μεμονωμένων περιπτώσεων ή επεισοδίων ρύπανσης. Άλλα κεφάλαια ασχολούνται με την ανάλυση των επιπτώσεων αλλά και των δυνατοτήτων του εμπορίου και του πολιτικού πλαισίου εντός του οποίου διαμορφώνονται οι κανόνες του. Αρκετά από τα αναφερόμενα στοιχεία είναι σίγουρα προκλητικά για τη σκέψη και ενδιαφέροντα καθώς επίσης και οι μεταξύ τους συνδέσεις που κάνει ο Hawken, κάποιες φορές με εξαίρετα διαφωτιστικές διατυπώσεις.

Ωστόσο, το βιβλίο μου δίνει την εντύπωση ότι συχνά αμφιταλαντεύεται: Μεταξύ του πάθους του συγγραφέα να μεταδώσει το όραμά του από τη μια μεριά και της προσπάθειάς του να το τεκμηριώσει με τρόπο σοβαρό και αξιόπιστο από την άλλη. Μεταξύ πραγματισμού απ’ τη μια και ηθικολογίας από την άλλη. Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα το καλύτερο και ενίοτε γίνεται κουραστικό. Ίσως λόγω του μεγάλου εύρους του θέματος που πραγματεύεται, δίνεται έμφαση στην παράθεση μιας πληθώρας διάσπαρτων στατιστικών –που συχνά επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών- παρά στην εμβάθυνση και κατανόηση φαινομένων.

Για παράδειγμα, στη σελ.17 αναφέρει:

“Παρότι το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε σημαντικά κατά τη δεκαετία του '80, τρία τέταρτα της αύξησης στα προ φόρου εισοδήματα πήγαν στο πλουσιότερο ένα τοις εκατό. Η πλειοψηφία των Αμερικάνων είχε λιγότερα χρήματα και χαμηλότερα εισοδήματα απ' όταν η δεκαετία ξεκινούσε.”

Ανατρέχοντας στις πηγές βλέπεις ότι γίνεται παραπομπή σε ένα άρθρο της Sylvia Nasar στους New York Times της 5ης Μαρτίου 1992. Διαβάζοντας το άρθρο –και παρότι οι NYT παραδοσιακά αριστερίζουν- καταλαβαίνεις ότι η φράση του Hawken είναι μια αυθαίρετη αφαίρεση των στοιχείων που παρατίθενται στο άρθρο. Π.χ. η σύγκριση γίνεται μεταξύ 1977 και 1989 (όχι της «δεκαετίας του ’80»), οι πλούσιοι της μίας χρονιάς δεν είναι οι ίδιοι (τα ίδια πρόσωπα) με τους πλούσιους της άλλης, παρατίθενται διάφορες εξηγήσεις για αυτό το στατιστικό στοιχείο όπως το ότι οι χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές συνέβαλλαν στο να μην κρύβουν πλέον οι πλούσιοι τα εισοδήματά τους και ότι το 1989 ήταν το κορύφωμα ενός ανοδικού οικονομικού κύκλου, και όχι μια τυπική – μέση – χρονιά. Τέλος, η πλειοψηφία των οικογενειών στις ΗΠΑ (το 60%) είχε όχι λιγότερο, αλλά μεγαλύτερο –έστω και ελαφρώς– εισόδημα το 1989 απ’ ότι το 1977.
Παρόμοιες αμφιβολίες μου γεννήθηκαν και για άλλα από τα δεκάδες στατιστικά στοιχεία (οικονομικά και περιβαλλοντικά) αλλά δεν βρήκα το λόγο, ή το κουράγιο, να τα ψάξω ένα-ένα.

Πάραυτα, για ένα γενικό κοινό το βιβλίο παρουσιάζει ενδιαφέρον και ιδίως ορισμένα κεφάλαιά του. Π.χ. στα κεφάλαια 4-5 και 10-11 γίνεται μια ιδιαίτερα εύγλωττη εισαγωγή στην έννοια των πράσινων φόρων, και των Πιγκοβιανών φόρων γενικότερα, και στο πως αυτοί μπορούν να λειτουργήσουν ως βασικός μοχλός για μια πράσινη οικονομία όπου το κίνητρο του κέρδους θα δρα υπέρ και όχι εναντίον της προστασίας του περιβάλλοντος. Ο Hawken τονίζει την ανάγκη για μία σαρωτική φορολογική μεταρρύθμιση η οποία όμως θα είναι δημοσιονομικά ουδέτερη (δηλ. δεν θα προσθέτει νέα φορολογικά βάρη αλλά θα αντικαθιστά τους αντιπαραγωγικούς φόρους σε εισοδήματα, εργασία, αποταμιεύσεις, κτλ. με πράσινους φόρους). Αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Ως έχουν τα πράγματα αυτή τη στιγμή, οι άνθρωποι που εφαρμόζουν βιώσιμες μεθόδους γεωργικής παραγωγής χρειάζεται να χρεώνουν παραπάνω προκειμένου να έχουν μια αξιοπρεπή διαβίωση, καθώς ανταγωνίζονται με παραγωγούς που είναι αποτελεσματικοί στο να εξωτερικεύουν τα κόστη τους. Οι πράσινοι φόροι στην ενέργεια και τα χημικά θα ανατρέψουν τα αντικίνητρα για τις βιώσιμες μεθόδους γεωργικής καλλιέργειας... Τα περισσότερα από τα χημικά και τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα, εφαρμόζονται σε σπαρτά που παράγονται πλεονασματικά και κατά συνέπεια εντάσσονται στα κυβερνητικά προγράμματα επιδοτήσεων που θέτουν κατώτατες τιμές στήριξης για την κατάχρησή τους. Άρα οι φόροι μας χρησιμοποιούνται όχι προς αποκατάσταση του περιβάλλοντος αλλά προς επιδότηση της περιβαλλοντικής ζημιάς.»

Σίγουρα το προτεινόμενο σχήμα είναι παραπάνω από ενδιαφέρον αλλά εξακολουθώ να έχω το ερώτημα –σε συνδυασμό και με τη συνεχή τάση του κράτους για διόγκωση – για το αν είναι μακροχρόνια εφικτό να υποκατασταθούν πλήρως οι φόροι εισοδήματος με τους πράσινους φόρους. Ο Hawken κάνει μία πολύ σύντομη αναφορά στο συγκεκριμένο ζήτημα ενώ ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα βρήκα και την (εξίσου ανεπεξέργαστη) ιδέα περί ενός συστήματος ελευθέρου εμπορίου όπου η πρόσβαση στις αγορές της ανεπτυγμένης δύσης θα κερδίζεται με βάση τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιδόσεις των χωρών που επιθυμούν να συναλλαχθούν με αυτήν.

Συνολικά, το βιβλίο δεν είναι άμεσα χρηστικό για κάποιον που ασχολείται επαγγελματικά με το περιβάλλον και δεν νομίζω ότι η επιχειρηματολογία του στηρίζει πάντα με αποτελεσματικότητα τη γενική του θέση αν και φωτίζει αρκετές ενδιαφέρουσες πτυχές και προβληματίζει. Θεωρείται ωστόσο ότι συνέβαλλε στο να κάνει αρκετούς επιχειρηματίες να συνειδητοποιήσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της επιχείρησής τους στο περιβάλλον, και να τους ωθήσει να αλλάξουν όχι απλώς μεθόδους παραγωγής αλλά και τη γενικότερη προσέγγισή τους προς το επιχειρείν καθώς και στο να εισάγει αρκετό κόσμο στην έννοια της «βιωσιμότητας» (sustainability).

Λόγω αυτής του της επιρροής και εκδοτικής επιτυχίας επανατυπώθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις HarperCollins και αναμένεται να κυκλοφορήσει φέτος μια αναθεωρημένη έκδοση. Για μια πιο θετική θεώρηση του βιβλίου, δείτε εδώ.

Εναλλακτικά, θα πρότεινα ως πολύ πιο χρήσιμο και ενδιαφέρον για τους ήδη ...μυημένους στην έννοια της βιωσιμότητας το βιβλίο Natural Capitalism (BackBay Books, 2000) που έγραψε ο Paul Hawken μαζί με τους Amory Lovins και L. Hunter Lovins.

Οι μέλισσες, η γεωργία και η ακρίβεια...

Ομολογώ ότι αν μου το έλεγαν δε θα το πίστευα. Από πρόσφατο άρθρο του Newsweek διαβάζω ότι μια μυστηριώδης ασθένεια (ή συνδυασμός ασθενειών και άλλων παραγόντων) με την κωδική ονομασία "Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικίας" αποδεκατίζει τις μέλισσες σε ολόκληρο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια. Από πέρυσι το φαινόμενο κάνει την εμφάνισή του και στην Ελλάδα. Τα αίτια σύμφωνα με το Newsweek δεν είναι ούτε ξεκάθαρα ούτε απλά όπως τα παρουσιάζει ένας καθηγητής του ΑΠΘ σε αυτή τη συνέντευξη.
Τι διακυβεύεται μ' αυτή την εξέλιξη;
Τίποτα ιδιαίτερο. Μόνο το ένα τρίτο (1/3) της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής καθώς για την επικονίαση των περισσοτέρων καλλιεργήσιμων φυτών χρησιμοποιούνται μέλισσες από μελλίσια / κυψέλες που ενοικιάζονται και μεταφέρονται από περιοχή σε περιοχή!
Μια ενδιαφέρουσα αναφορά στο άρθρο του Newsweek είναι αυτή σχετικά με τον ρόλο της γεωργίας μεγάλης κλίμακας η οποία αναφέρεται ως βασικός "μέτα-υπεύθυνος": "Όταν οι περισσότερες φάρμες ήταν μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι επικονιαστές έρχονταν από τις γειτονικές μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Αλλά η ανάπτυξη των μαζικών βιομηχανικών καλλιεργειών έχει θέσει τα περισσότερα σπαρτά μακριά από ... τα έντομα των αγρών..."

Μια ευκαιρία για τον μικρό κλήρο της ελληνικής υπαίθρου;

Όμως, "οι αγρότες σε ολόκληρο τον κόσμο βασίζονται σχεδόν πλήρως στην Ευρωπαϊκή 'μέλισσα τη μελισσουργό', ένα από τα 20.000 είδη μελισσών", και απ' ότι καταλαβαίνω πρόκειται για το κυρίαρχο είδος μέλισσας που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε κι εμείς στην Ελληνική ύπαιθρο, αυτό που μπορεί να συγκεντρώνεται σε ξύλινα, μετακινούμενα μελίσσια. Άρα, πιθανώς η επίπτωση κι εδώ να είναι παρόμοια.
Αναμένουμε τις εξελίξεις...

Οι... κόκκινες λυσσάρες;

Το να συλλέγεις τηλεοπτικά / ραδιοφωνικά μαργαριτάρια είναι μάταιο. Ορισμένες όμως εκφράσεις - ηχητικοί ρύποι των αθλητικογράφων ξεπερνούν τα όρια της ανοχής μου.

Ακούγαμε όλες αυτές τις μέρες από τηλεοράσεις και ραδιόφωνα για τους... "φούριας ρόχας" της Ισπανίας. Δείτε και σχετική εικόνα από ενημερωτικό σάιτ:



Το πρόβλημα πέρα από το κακόηχον του πράγματος είναι ότι -όπως διαβάζω και στη wikipedia- είναι η εθνική ομάδα της Ισπανίας (ως σύνολο) που έχει το προσωνύμιο "La Furia Roja" (δηλ. Η Κόκκινη Οργή / Λύσσα / Μανία).
Κάνοντας και Google validation, βλέπουμε ότι η φράση "la furia roja" απαντάται 179.000 φορές.
Αντιθέτως, η φράση "furias rojas" απαντάται μόνο 968 φορές, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι από... ελληνικά, ρώσικα ή ιταλικά αθλητικά σάιτ με πρώτο-πρώτο το σάιτ της ΕΠΟ!
Άρα, δεν υπάρχουν πολλοί ή πολλές "furias rojas" αλλά μόνο μία, η ομάδα. Άλλωστε η λέξη furia είναι θηλυκού γένους στα Ισπανικά. Δηλ. οι αθλητικογράφοι μας αποκαλούν τους παίκτες της Ισπανίας... κόκκινες λυσσάρες;

Περί του Εθνικού Κήπου

Τα περισσότερα από τα άρθρα που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια για τον Εθνικό Κήπο μου δίνουν την εντύπωση μιας βεβιασμένης, σχεδόν ψυχαναγκαστικής, εξιδανίκευσης, λες και οι συντάκτες τους ψάχνουν απεγνωσμένα να βρουν κάτι καλό να πουν για τους ανοιχτούς χώρους της Αθήνας και η εύκολη επιλογή είναι πάντα ο Εθνικός Κήπος.
Από την τελευταία μου επίσκεψη πέρυσι τον Αύγουστο (3 χρόνια μετά την Ολυμπιάδα για την οποία είχε υποτίθεται υπάρξει μια αναβάθμιση) παραθέτω ενδεικτικά τα εξής:

• Αρκετά μονοπάτια είχαν διαβρωθεί από το νερό και είχαν μεγάλες αυλακιές, δυνητικά επικίνδυνες για ηλικιωμένους, παιδιά, κτλ.
• Σε κάποια τμήματα ο χώρος είχε μια μάλλον εργοταξιακή μορφή. Ιδίως θυμάμαι (κοντά στην είσοδο από Βασ. Σοφίας) μια μεγάλη βαθιά «γούβα» η οποία δεν ήταν σαφές αν θα γίνει συντριβάνι, ή ... κάτι άλλο. Ανοιχτή (χωρίς περίφραξη) και άρα επικίνδυνη για παιδιά και όχι μόνο.
• Πολλά ξερόχορτα, φύλλα πεταμένα, χαλίκι / χώμα πατημένο σε κακή κατάσταση. Αυτό δεν θα ήταν κάτι το κακό ή το αναπάντεχο σε ένα φυσικό πάρκο αλλά εδώ μιλάμε για ένα διαμορφωμένο κήπο, στο κέντρο της πόλης που έχει συνήθως διαφορετική χρήση. Επιπλέον, η παρουσία των ξερόχορτων αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
• Παγκάκια γεμάτα με κοτσιλιές περιστεριών στην πλειοψηφία τους. Το ίδιο και στο ηλιακό ρολόι στην είσοδο της Λεωφ. Αμαλίας.
• Τα κλουβιά με τα πουλιά και τα ζώα απέπνεαν (και κυριολεκτικά) μια σαφή έλλειψη καθαριότητας ενώ το... κοτετσόσυρμα με το οποίο ήταν περιφραγμένα δεν ήταν και ότι το καλύτερο οπτικά.
• Αναζητήσαμε τις πάπιες που κάποτε βρίσκονταν στις λιμνούλες αλλά μάταια... (λόγω γρίπης των πουλερικών και υπερβάλλοντος προληπτικού ζήλου;;;)

...και αρκετά άλλα προβλήματα συντήρησης, λειτουργίας αλλά και ύφους του χώρου.

Από την άλλη, υπήρχαν και ενδείξεις μιας κάποιας στοιχειώδους συντήρησης ή περιστασιακών πρωτοβουλιών που είχαν δώσει κάτι το θετικό. Π.χ.

• Οι κάδοι απορριμμάτων είχαν όλοι νέες, καθαρές πλαστικές σακούλες, σημάδι ότι τουλάχιστον κάποιος τις είχε πρόσφατα αδειάσει / αλλάξει.
• Κάποια δέντρα, στην πλευρά της Αμαλίας, φαίνονταν να είναι πρόσφατα φυτεμένα.
• Η παιδική χαρά έδειχνε δημοφιλής με τα μικρά παιδιά και τους γονείς τους, χωρίς να παρουσιάζει ιδιαίτερους κινδύνους ασφάλειας σε σχέση με την κατάσταση άλλων αντίστοιχων χώρων.

Γενικά όμως ήταν μια εικόνα μάλλον περισσότερο καταθλιπτική παρά ευχάριστη που απ' ότι βλέπω έχουν εντοπίσει και άλλοι (1, 2). Το ότι θετικό εκπέμπει οφείλεται κυρίως στην αρχική σχεδίασή του. Δεν ξέρω τι ακριβώς ευθύνεται γι'αυτή την κατάσταση αλλά αν μη τι άλλο θεωρώ παρήγορο το ότι φαίνεται να υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τον Κήπο και την κατάστασή του.

"If You Build It, They Will Come"

Θα ακούσατε πιθανώς την προχθεσινή κυβερνητική ανακοίνωση σχετικά με την κατασκευή των "Νέων Αυτοκινητοδρόμων Αττικής", μήκους 55 χλμ και άλλων 28χλμ. δρόμων στην Αττική. Πρόκειται ουσιαστικά για την ολοκλήρωση του εξωτερικού περιφερειακού δακτύλιου της Μητροπολιτικής Αθήνας (χάρτης).
Σε χθεσινό του σχόλιο ο Αντ. Καρκαγιάννης της Καθημερινής εκφράζει αμφιβολίες όχι τόσο για το έργο αυτό καθεαυτό όσο για κάποιες παρεπόμενες συνέπειές του.

Πράγματι, θεωρείται δεδομένο από τη διεθνή εμπειρία και θεωρία (αλλά και την ελληνική εμπειρία - βλ. Αττική Οδός) ότι η δημιουργία νέων οδικών αξόνων πάντα συνοδεύεται από αύξηση της κυκλοφορίας. Είναι γνωστή η φράση-αφορισμός "If You Build It, They Will Come", δηλ. "Αν Το Χτίσεις (το δρόμο), Θα Έρθουν (τα αυτοκίνητα)".
Αυτή η έννοια περιγράφεται με τον όρο "προκαλούμενη ζήτηση" (induced demand) και εξηγείται από το γεγονός ότι οι νέοι (αρχικώς άδειοι) δρόμοι δίνουν το κίνητρο για τη διενέργεια περισσότερων μετακινήσεων με το αυτοκίνητο. Σταδιακά τα Διανυόμενα Οχηματο-Χιλιόμετρα (ΔΟΧ) αυξάνονται και ορισμένες φορές το ποσοστό της αύξησής τους φτάνει ή και ξεπερνά το ποσοστό κατά το οποίο αυξήθηκαν τα χιλιόμετρα του οδικού δικτύου (περίπου σε μία πενταετία για κάποιες περιοχές).

Δεν ξέρω σε ποιό βαθμό θα ισχύσει για τους συγκεκριμένους δρόμους και τις συγκεκριμένες μετακινήσεις, δεδομένου ότι σημαντικό ρόλο παίζουν και οι (μεταβολές στις) χρήσεις γης των περιοχών γύρω από το δρόμο. Χρήσεις γης και οδικοί άξονες δεν μπορούν να ειδωθούν ξεχωριστά. Σίγουρα πάντως η αρχική ανακούφιση σταδιακά θα μειώνεται αν δεν συνοδευτεί και από άλλα μέτρα / δράσεις, μη κατασκευαστικού χαρακτήρα. Στο επίσημο ανακοινωθέν αναφέρεται ότι "Οι Νέοι Αυτοκινητόδρομοι Αττικής υλοποιούν τις κατευθύνσεις του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθηνών και των εγκεκριμένων Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων των εμπλεκόμενων Δήμων". Αυτό ακούγεται κατ' αρχάς θετικό αλλά δεν γνωρίζω σε ποιες αρχές βασίστηκαν τα ανωτέρω Σχέδια, με βάση ποιες παραδοχές καταρτίστηκαν, με ποιούς στόχους και πότε καταρτίστηκαν (πριν 20 χρόνια...;). Για έναν τουλάχιστον από τους όμορους δήμους, τον Δήμο Ηλιούπολης, βρήκα πρόσφατη προκήρυξη για αναθεώρηση του ΓΠΣ, πράγμα που μάλλον επιβεβαιώνει τις υποψίες μου. Για το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας μια σύντομη μελέτη - παρουσίαση στα πλαίσια του Project InterMETREX του 2004 ανέφερε χαρακτηριστικά: "There is evidence of planning failure in Athens due to the obsolesence of the 1985 Structural Plan..."

Σημαντικό ρόλο στο βαθμό αύξησης των διανυόμενων οχηματο-χιλιομέτρων (ΔΟΧ) παίζει επίσης και το ύψος των διοδίων. Όσο πιο υψηλά, τόσο πιο μικρή η αύξηση των ΔΟΧ και τόσο μικρότερη η περιβαλλοντική επιβάρυνση. Όσο κι αν γκρινιάζουν οι κάτοικοι της Αττικής, τα διόδια είναι που έχουν κρατήσει την Αττική Οδό σε κάποια ανεκτά ακόμη επίπεδα κορεσμού...

-Σίγουρα θεωρώ θετική την επιλογή της υπογειοποίησης του μεγαλύτερου τμήματος των συγκεκριμένων δρόμων και την επιλογή της αυτοχρηματοδότησης μεγάλου τμήματός τους (ώστε να μην επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός και ο μέσος φορολογούμενος).
-Η αναφορά περί "γρήγορης σύνδεσης του Μητροπολιτικού Πάρκου Ελληνικού με όλες τις περιοχές του Λεκανοπεδίου" (μέσω αυτών των δρόμων) περισσότερο θα έπρεπε να προβληματίζει παρά να χαροποιεί. Χρειάζεται ο μέσος κάτοικος της Αθήνας ένα πάρκο στο οποίο θα πηγαίνει με... το αυτοκίνητό του; Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση... Θετικό πάντως το ότι υπογειοποιείται το κομμάτι της Λεωφ. Ποσειδώνος μπροστά από το πρώην Αεροδρόμιο και έτσι ενοποιείται ο χώρος του με την παραλιακή περιοχή του Αγ. Κοσμά.

Για τη δεύτερη επισήμανση Καρκαγιάννη, περί της σταδιακής μετατόπισης του κέντρου βάρους της Μητροπολιτικής Αθήνας προς τα Νοτιο-Ανατολικά και της ανάγκης συνολικής εξέτασης / σχεδιασμού της επίσης θα συμφωνήσω. Δεν καταλαβαίνω όμως τη μορφή της ανησυχίας του στην τελευταία φράση όπου αναφέρει: "Δεν είναι η «νέα Αθήνα», είναι το νέο κράτος της Αθήνας, όπου όλοι οι βασικοί δείκτες (πυκνότητα πληθυσμού, κατά κεφαλήν εισόδημα, απασχόληση, τρόπος ζωής, ευκαιρίες σταδιοδρομίας κ.λπ.) θα είναι εντελώς διαφορετικοί από την υπόλοιπη χώρα, από το «άλλο κράτος»." Μα αν υπάρχει τραγική έλλειψη από κάτι σε αυτόν τον τόπο είναι από πειραματισμό και από ύπαρξη διαφορετικών προοπτικών και δυνατοτήτων. Αρκεί βέβαια να έχει προβλεφθεί πως αυτές οι διαφορετικές δυνατότητες δεν θα συνοδεύονται από τη δημιουργία νέων, μεγαλύτερων προβλημάτων...

Monika: Avatar (μέρος 2ο)

Νομίζω ότι χρωστάω μερικά λόγια για τον πολυ-αναμενόμενο δίσκο που είχα αναφέρει πριν 2 βδομάδες. Τον βρήκα τελικά στο Public στις 23/5 (16,90€ για να βοηθήσω και στην έρευνα αγοράς...). Έχουμε και λέμε λοιπόν:


Ο δίσκος αρχίζει με μια έκπληξη, για την οποία όμως είχαμε κάπως προετοιμαστεί. Μακριά από τις «βαριές» ενορχηστρώσεις των ως τώρα γνωστών τραγουδιών της, η Monika τραγουδά μόνη με την κιθάρα της, σαν να θέλει να μας δείξει, να μας προετοιμάσει, ότι ο δίσκος είναι δικός της και θα κάνει ότι αυτή θέλει.
Δεύτερο τραγούδι το Bloody Something, με όλα τα φόντα για να γίνει κι αυτό επιτυχία μετά το Over the Hill. Σε κάνει να σκέφτεσαι πόσο απλός μπορεί να είναι (και συνήθως είναι) ένας σπουδαίος στίχος. Αν ψάξετε στο Google τη φράση “this bloody something” δε θα βρείτε ούτε ένα αποτέλεσμα! Μηδέν! ( 0 !!!) Τόσο απλό και τόσο ασυνήθιστο. Και το μαντολίνο να προδίδει πιθανώς επτανησιακές επιρροές(;)
(Synch update, 15/06/2008: ούτε "this fucking something" υπάρχει στο Google... :) ).

Τρίτο το “Are you coming with us”. Κάτι το ακαθόριστα οικείο, με στοιχεία επικού / εμβατηρίου στο ρυθμό.
Τέταρτο το “Babe”, με σαφέστατες – υπόγειες – «ελληνικές» επιρροές, από Χατζηδάκη μέχρι παλιά λαϊκά και την τρομπέτα του Martin Wenk, όλα αρμονικά δεμένα μεταξύ τους. Μα πως;
Και το CD συνεχίζει σ’ ένα συμπαγές, πυκνό σύνολο (Pretend, Obsession, To no avail, Excuse my friends) γεμάτο λυρισμό, με μια σαγηνευτική φωνή που σε αφήνει άφωνο, ή σε κάνει να θέλεις να ουρλιάξεις. Διάφοροι στίχοι κολλάνε στο μυαλό μου. Πότε του ενός τραγουδιού και πότε του άλλου... Προβλέπω να το "ταλαιπωρώ" για πολύ καιρό το CD και καλά θα κάνω να το μεταφέρω σε mp3 σύντομα.

Οι μόνες δύο μίνι-«αρνητικές» στιγμές είναι οι εκτελέσεις των Over the Hill και I’m not young in my youth. Με εκνευρίζει το να περιέχονται στους δίσκους διαφορετικές εκτελέσεις τραγουδιών που έχουν ήδη γίνει γνωστά (ως singles) απ’ το ράδιο. Δεν το θεωρώ σωστό για τον αγοραστή του δίσκου. Το «πρόβλημα» διορθώνεται με μια δεύτερη – τρίτη ακρόαση για το Over the Hill που ακόμα και σε αυτή την πιο χορωδιακή εκτέλεση δείχνει πόσο σπουδαίο τραγούδι είναι. To CD-single (6,90€ από το Metropolis) περιέχει επίσης το We Could Break Up και το Alone2 που δεν περιλαμβάνεται στο δίσκο. Δυστυχώς το I’m not young in my youth (το οποίο για να είμαι δίκαιος έχει ακουστεί μόνο στο myspace) δεν τα καταφέρνει για μένα με τον ίδιο τρόπο. Η εκτέλεση του έχει κάτι το "επίπεδο" σε σύγκριση με την κορυφαία που υπάρχει στο myspace.
Εν κατακλείδι, ξεχωρίζω (προς το παρόν) τα Your Favorite, Bloody Something, Are You Coming With Us, Babe, Excuse My Friends, Over The Hill, Fraud.
Ο κριτής μέσα μου του βάζει 4,5 αστέρια στα 5. Αν είχε και τις διαφορετικές εκτελέσεις των δύο τραγουδιών που ανέφερα θα ήταν 5 στα 5 ασυζητητί.

Υ.Γ. 1: Όντας υπό την επήρεια της Monika, αγόρασα και δύο ακόμη CD ελλήνων καλλιτεχνών αυτές τις μέρες. Είχα να το κάνω 15 χρόνια αυτό (με τους 1ους δίσκους των ΝΑΜΑ, του Ορφέα Περίδη, και των "Κήπος"). Το ένα ήταν το Toys Up - Special Deluxe Edition των Matisse (συμπαθητικό / ευχάριστο) και το άλλο το Getalife της Olga Kouklaki (εξαίρετο, και έχει και συναυλία στο θέατρο Πέτρας στις 4 Ιουνίου, μαζί με τους Nouvelle Vague).


Υ.Γ. 2: Δεν ξέρω αν είναι τυχαίο αλλά από τα 4 ελληνικά CD που έχω αγοράσει τον τελευταίο καιρό, τα 3 είχαν σκόνες και χρειάζονταν καθάρισμα ενώ ένα εξ' αυτών είχε και μια εμφανή χαραγματιά αλλά περιέργως έπαιζε κανονικότατα... Είναι τόσο δύσκολο;

Υ.Γ. 3: Μη νομίζετε ότι φιλοδοξώ να το μετατρέψω σε μουσικό μπλογκ. Εξ'αλλου, άλλοι είχαν μιλήσει για τη Μόνικα 2 χρόνια πριν...

Update (2/6/08): Φωτογραφία (της κακιάς ώρας) από τη βιτρίνα του Virgin στην Οδ. Σταδίου:

Update (5/6/08): Επειδή βλέπω ότι αρκετοί ψάχνετε στίχους, το CD περιέχει ένα καλαίσθητο βιβλιαράκι με τους στίχους όλων των τραγουδιών.

Περί Ανακύκλωσης

Λίγες μέρες αφού είχα διαβάσει αυτό το άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη πάνω στο θέμα της ανακύκλωσης: ("Ανακύκλωση και κερδοσκοπία"),
...έπεσα σε ένα χιουμοριστικό άρθρο του The Onion με μια εντελώς (μα εντελώς...!) διαφορετική ματιά πάνω στο ίδιο ακριβώς ζήτημα.